Waarom meer windenergie?

In januari 2015 werd in de Tweede Kamer gesproken over het Energieakkoord. In de maanden daarvoor was er veel publiciteit over windenergie. Vaak was dit vanuit het tegen-belang en speelden emoties een rol. Graag zetten wij daarom hierbij enkele feiten op een rij. NWEA bepleit voortvarend doorgaan met de uitvoering van het Energieakkoord.

Geregeld is er aandacht in de media over de kosten van vooral windenergie op zee. Het maximale subsidieplafond van 18 miljard zal eerder 9 miljard worden over een looptijd van 20 jaar, zo lichtte Minister Kamp de Tweede Kamer al toe in mei 2014. Jasper Vis (Dong Energy en bestuurslid NWEA) deze en andere misvattingen in de media heel helder uit op zijn persoonlijke blog.

Alle technologieën zijn nodig, wind is noodzaak

Diverse partijen presenteren geregeld hernieuwbare technologieën in de media als optie ter vervanging van windenergie. Er zijn veelbelovende technologieën en die zijn nodig voor de hernieuwbare energiemix die we willen hebben in de toekomst. Om de kabinetsdoelstelling van 16% hernieuwbare energie in 2023 te halen2 hebben 40 partijen3 in het Energieakkoord afspraken gemaakt. Het was daarin nodig om windenergie een grote plek in te laten nemen: voor bijna de helft van de PetaJoules die we als doel hebben gesteld voor 2023. Dit komt neer op 6000 MW windenergie op land4 en 4550 MW windenergie op zee in 2023. Daarnaast verachtvoudigt de hoeveelheid zonne-energie tussen 2013 en 2020, verzesvoudigd de hoeveelheid aardwarmte en warmte/koude opslag en verdrievoudigd de hoeveelheid bijstook van biomassa. Samen wordt het mogelijk dat 16% van de energie in Nederland hernieuwbare energie wordt, tegen 4% nu. Om deze gestelde doelen te halen zijn dus alle duurzame energiebronnen nodig en kunnen we er geen buitensluiten. De grote concentratie op windenergie daarbij was geen keuze uit vele opties; er zijn geen alternatieven, zo onderschrijft het Planbureau voor de Leefomgeving in een recente publicatie5.

Verborgen kosten meerekenen

De prijzen van windenergie op land dalen al een aantal jaren en dalen nog steeds. Windenergie op land is een van de goedkoopste vormen van duurzame energie. Bij wind op zee is afgesproken dat gestreefd wordt naar een kostprijsdaling van 40%. De reductie van de benodigde subsidie zal dan nog groter zijn. Stroom uit kolen en gas is nog 3 à 4 ct per kWh goedkoper. Dat komt omdat er niet wordt betaald voor het opruimen van de vervuiling die fossiele brandstoffen veroorzaken, denk aan kosten ten gevolg van luchtverontreiniging (gezondheidszorg) en klimaatverandering (bijv. dijkverhogingen).

Kansen voor de economie

Hoewel de forse inzet op wind een van de goedkoopste hernieuwbare opties is, blijven de investeringskosten groot en worden door de samenleving gedragen. Daar staat groei van werkgelegenheid tegenover en groei van ons exportpotentieel . Van ongeveer 2200 fulltime banen in 2011 becijferde onderzoeksbureau ECOFYS en NWEA dat de offshore sector kan doorgroeien naar ongeveer 11.000 banen in 2020, mits er een thuismarkt ontstaat. Inclusief indirecte werkgelegenheid kan dit cijfer oplopen tot meer dan 50.000 banen in 2020, op de voorwaarde dat Nederland met een ontwikkelde thuismarkt een relevante rol kan pakken in de Europese windenergiemarkt6. De uitrol van windenergie op zee zoals beschreven in het Energieakkoord maakt dit mogelijk.

Draagvlak en weerstand

Terwijl uit onderzoek herhaaldelijk blijkt dat er groot draagvlak onder de Nederlandse bevolking is voor windenergie, is er ook veel weerstand. Geplande windparken kunnen heftige reacties bij het publiek oproepen. Om omwonenden te betrekken en hun invloed te geven is vorig jaar een gedragscode opgesteld: voor participatie van omwonenden en maatschappelijke partijen. Omwonenden kunnen daarin de specifiek voor hen van belang zijnde afspraken te maken met projectontwikkelaars van windenergie.

“De impact op het landschap is nog steeds het eerste en belangrijkste bezwaar dat wordt ingebracht door omwonenden. Geluid is een goede tweede,maar wordt in het proces vaak het voornaamste bezwaar vanwege angst voor ernstige effecten ervan (en het strategische gebruik van die angst door tegenstanders). (...) Akoestische kennis draagt weinig meer bij aan het verhaal, de niet akoestische factoren zijn belangrijker geworden”, schreef G.P. van den Berg onlangs in het vakblad Geluid7. Een andere reden voor weerstand is angst voor daling van de woningwaarde. Uit recent onderzoek8 van de VU blijkt dat de daling relatief klein is gebleken (1 a 2%).

Waarom ook alweer?

Windenergie verkleint onze leveringsafhankelijkheid van andere landen en laat minder geld naar het buitenland weglekken. Het helpt Nederland om weg te komen van haar beroerde positie op de Europese ranglijst van verduurzaming; beperkt de CO2 uitstoot en daarmee de – onoverzienbare - gevolgen van verdere klimaatverandering en de bijkomende kosten; het beperkt ook de gevolgen voor gezondheid door bijvoorbeeld fijnstof. Inzetten op hernieuwbare energie is daarom geen luxe maar strategisch risicomanagement voor de toekomst. Op dat niveau moet windenergie worden gezien.

1 https://jaspervis.wordpress.com/author/jaspervis/
2 De EU verplicht ons om in 2020 14% hernieuwbare energie te halen.

3 Het Energieakkoord is ondertekend door onder meer de overheid, werkgeversorganisaties, vakbonden, natuur- en milieuorganisaties, woningcorporaties, consumentenorganisaties en koepelorganisaties voor de industrie, de transportsector en de energiesector. www.energieakkoordser.nl/
4 De doelstelling voor wind op land is voor 2020.

5 http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/PBL_2014_Windenergie-Argumenten-bij-vijf-stellingen_1396.pdf

6 Werkgelegenheid

7 Windmolenhinder 30 jaar later, Geluid nummer 4, dec 2014.

8 Tinbergen Institute Discussion Paper 2014 – 124/VIII door M.I.Dröes en H.R.A.Koster